أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
286
قانون ( فارسى )
جنين كامل است . توضيح بيشتر مىدهم ، از روز اوّل باردارى تا مدت چهل روز ، هيأت و شكلگيرى جنين در شكم مادر كامل مىشود كه اين حالت غالب و طبيعى است ؛ امّا بهندرت رخ مىدهد كه كامل شدن هيأت و شكل جنين تا روز چهل و پنجم به تأخير افتد . كمترين مدت هم براى تكوين يافتن جنين بهطور كامل ، سى روز است . در تعليم اول ذكر شده است كه جنين اگر بعد از چهل روز كه در زهدان مادر بوده بيفتد ( سقط جنين شود ) اگر پردهء بسيار نازك پوشش جنين را شق كنند و جنين را در آب سرد بيندازند ، جسمى كوچك ديده مىشود كه دست و پاهايش از ساير اعضاى اندامش مشخص شدهاند . جنين نر در تكميل اين مراحل نمو از جنين مادينه سريعتر است . چنين مىنمايد كه حد اقل مدت شكل گرفتن كامل جنين نر سى روز باشد و حد اقل مدت به دنيا آمدنش شش ماه باشد . اين عقيده را كمى بعد توضيح مىدهيم . مسألهء وضع جنين نر و جنين ماده كه مدتها در زهدان سكونت مىيابند و چگونه مىگذرانند مورد اختلاف است ، كه بعضى از اطباء دراينباره واقعا تهور به خرج داده و گزافهگوئى كردهاند . اينك آراء مختلف در اين زمينه : گويند : منى كه در زهدان جمع شده است از همان سرآغاز جمع شدن همينكه مجال نفس كشيدن را پيدا كرد نفس مىكشد . اوّلين كارى كه نيروى طرحريز مىكند ، درست كردن جاى گردآمدن حرارت غريزى است ؛ بعد از آن منفذها و گدارهاى منتهى به خارج را مىسازد و آنگاه نيروى غذا دهنده دست به كار مىشود . برخى از اطباء گويند : جنين ممكن است از دهانه زهدان تنفس كند و بعدا كه در زهدان به رسائى رسيد ، اين تنفس از راه دهانهء زهدان بيشتر انجام مىشود ؛ امّا براى اين عقيده هيچ دليلى نيست . برخى گويند : بايد معادلات حسابى را به كار برد ، يعنى در چند روز شكلگيرى مرحلهء اوّل رخ داده است ، دوچندان حساب كن ، روز حركت جنين در زهدان به دست مىآيد . و از روزى كه سرآغاز شكلگيرى است تا روزى كه در آن حركت كرده است ، در سه ضرب كن روز به دنيا آمدنش به دست مىآيد ، و همينكه جنين در زهدان جنبيد شير مادر نيز مىجنبد . گويند : متوسط زمان طبيعى براى تكميل شكلگيرى جنين سى و پنج روز است و در هفتادمين روز حركت مىكند و روز دويست و دهم به دنيا مىآيد ، كه اين مدت مساوى با هفت ماه است . شايد چند روزى جلوتر يا چند روزى با تأخير به دنيا آيد ، كه ممكن است در مدت حساب كردن سى و پنج روزهء اوّل كمى تفاوت باشد ؛ كه در آن صورت اضافه كردنها فرق مىكند . اگر مدت بيشتر ( چهل و پنج روز ) را براى شكل گرفتن كامل جنين در نظر بگيريم ، بايد جنين در رأس نود روز حركت كند و در دويست و هفتادمين روز به دنيا آيد ، كه درست نه ماه مىشود . محتمل است كه جنين چند روزى زودتر يا چند روزى ديرتر به دنيا بيايد و سبب همان باشد كه گفتيم . در اين زمينه نمىتوان حكم قاطع داد ، امّا چنان كه گفتيم اكثريت بر اين رأى هستند . جنينى كه هشت ماهه به دنيا مىآيد ، اگر از آنهائى نباشد كه اكثرا مىميرند و سبب را بعدا مىدانى و برايت توضيح مىدهم ، بنابراين مطابق معادلات حسابى بايد در چهل روز شكل گرفته باشد و در هشتاد روز در زهدان به حركت درآمده باشد . چهل را در سه ضرب و حاصل را دو برابر كن